كاربران آنلاين
بازدید امروز
بازديد ديروز
بازديد هفته گذشته
بازديد ماه گذشته
بازدید کل
بیشترین بازدید

سالنامه

ج پ چ س د ی ش
۳۰ ۲۹ ۲۸ ۲۷ ۲۶ ۲۵ ۲۴
۷ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ ۱
۱۴ ۱۳ ۱۲ ۱۱ ۱۰ ۹ ۸
۲۱ ۲۰ ۱۹ ۱۸ ۱۷ ۱۶ ۱۵
۲۸ ۲۷ ۲۶ ۲۵ ۲۴ ۲۳ ۲۲
۵ ۴ ۳ ۲ ۱ ۳۰ ۲۹

پاسخ به سوالات

احکام وصیّت

لزوم نوشتن وصیّت نامه
۱۳۹۳٫ آیا نوشتن وصیّت نامه واجب است؟
ج. اگر علامت ها و نشانه  هاى مرگ ظاهر شد، اگر نیاز به وصیت کردن باشد لازم است.

موارد لزوم وصیت
۱۳۹۴٫ اگر ذمه  ى کسى به هیچ دینى مشغول نباشد، آیا وصیت کردن بر او لازم است؟
ج. خیر، اگر هیچ حقّى از حقوق الهى و مردمى بر او نیست و یا امانتى که نتوانسته ردّ کند نزد او نیست لازم نیست؛ بلکه مستحب است.

عدم رضایت ورثه در عمل به وصیت
۱۳۹۵٫ در عمل نمودن وصىّ به وصیت، آیا رضایت و موافقت بقیه ورثه آیا لازم است؟ و آیا آنان حق اظهار نظر و دخالت دارند؟
ج. اگر در امور مالى باشد و زاید بر ثلث باشد، رضایت تمام ورثه لازم است و غیر آن ارتباطى به ورثه ندارد مگر در وصیّت، به عنوان ناظر تعیین شده باشند. (مسأله  ى ۲۱۷۵ رساله)

فرق شهادت بر وصیت با عمل به آن
۱۳۹۶٫ آیا فردى که شاهد بر وصیت نمودن کسى شد و آن را امضا کرد، پس از مرگ او آیا لازم است به آن وصیت عمل کند؟
ج. اگر وصى نباشد عمل به وصیت بر او لازم نیست، بلى در مورد مناسب اداى شهادت مى نماید.

وصیت نکردن به نماز و روزه
۱۳۹۷٫ فردى که از دنیا رفته و نسبت به نماز و روزه وصیتى ننموده است و مسلما نماز و روزه هاى قضا شده زیاد داشته است، آیا لازم است از اصل مال، کسى را براى او اجیر نمایند؟ یا از ثلث او باید اجیر بگیرند؟ یا اصلاً لزومى بر اجیر گرفتن نیست؟
ج. اگر پسر بزرگ دارد، بر عهده ى او واجب است و در غیر این صورت، از اصل مالش اجیر بگیرند.

هزینه  هاى عمل به وصیت
۱۳۹۸٫ آیا وصى مى  تواند هزینه  هاى عمل به وصیت را از ترکه  ى میّت محاسبه کند؟
ج. از همان ثلت مى  تواند محاسبه کند، نه از اصل ترکه.

خیانت یا عجز وصىّ
۱۳۹۹٫ هرگاه خیانت یا عجز وصى کشف شود، تکلیف چیست؟
ج. حاکم شرع به جاى او یا براى کمک به او وصى را معین مى کند. (به مسأله  ى ۲۱۸۵ و ۲۱۸۶ رساله رجوع شود.)

عمل نکردن وصى به وصیت
۱۴۰۰٫ آیا عمل نکردن وصى به وصیت ـ به هر جهت ـ حرام است؟
ج. بله، وصى مکلف است، به وصیت عمل کند.

وصیت به مهریه همسر
۱۴۰۱٫ شخصى براى ثلث اموال خود مصرفى را معین کرده و علاوه بر آن اظهار داشته که مهریه همسر او که اکثریت اموال او را شامل مى  شود بدهند، آیا چنین وصیتى که از مال ارثى چیزى باقى نمى  گذارد جایز است؟ و آیا مى  شود مهریه زن او را به صورت قسطى پرداخت کرد؟
ج. ثلت مورد وصیّت همان ثلث باقیمانده  ى مال پس از اداى مهریه و سایر دیون است، نه تمام مال، و مهریه  ى زن جزو دیون میّت است که اگر وصیت هم نکند، از اصل اموال او خارج مى  شود، هر چند چیزى هم براى ارث باقى نماند.

تفاوت وصیت با وکالت
۱۴۰۲٫ فردى در وصیت نامه خود افراد متعددى را براى هر یک از امور و کارهاى خود معین کرده و شرح وظایفى براى آنان نوشته است؛ پس از مرگ او عده  اى مى  گویند عمل او وکالت است و با مرگ وى عزل شده و عده  اى مى  گویند او وصیت کرده و لازم است اجرا شود، کدام یک از این دو قول صحیح مى  باشد؟
ج. هر کارى را که گفته است بعد از مرگ من انجام دهید، همان وصیت تلقّى مى  شود.

وصیّت اجیر به نماز و روزه و نحوه ى محاسبه  ى قیمت
۱۴۰۳٫ شخصى پنج سال قبل، مبلغى به عنوان اجرت نماز و روزه گرفته ولى به انجام آن موفّق نشده و فوت کرده، در وصیّت نامه ذکر کرده مبلغ مذکور را ورثه بابت نماز و روزه براى فلانى صرف کنند. با توجه به این که مقدار نماز و روزه مشخّص نیست، وظیفه  ى ورثه چیست. آیا به قیمت آن روز به مقدار پولى که گرفته باید نماز و روزه بگیرند، یا به مبلغ و نرخ امروز هر قدر که باشد؟
ج. در صورتى که اجاره باطل یا فسخ شود، مثل صورت شرط مباشرت، ذمّه  ى او به همان مال الاجاره که به او داده  اند، مشغول است و در صورتى که اجاره باطل و یا فسخ نشود ذمّه  ى او به عمل مشغول است که همان مقدار نماز و روزه باید از ترکه او استیجار شود.

وصیّت به گذاشتن مفاتیح  الجنان در قبر
۱۴۰۴٫ شخصى وصیّت کرده که کتاب مفاتیح  الجنان را که مدّت ها مى  خوانده با او در قبر بگذارند، آیا این وصیّت جایز و نافذ است؟
ج. ظاهرا جایز است.

وصیّت شفاهى
۱۴۰۵٫ کسى به اولاد و دوستان و آشنایان خود وصیّت کرده و مطالبى را شفاهى در زمان حیات گفته ـ از قبیل دفن در مکان معیّن و غیره… ـ و وصىّ معیّن نکرده است. آیاعمل به آن واجب است؟
ج. بله، واجب است.

منجّزات مریض
۱۴۰۶٫ منجّزات مریض از اصل است یا از ثلث محاسبه م ى شود؟
ج. اگر کسى در مرضى که به آن مرض مى  میرد، مقدارى از مالش را به شخصى ببخشد و به او تحویل دهد و وصیت کند که بعد از مردن او هم مقدارى به شخص دیگر بدهند، آن چه را که در حال حیات بخشیده و تحویل داده، از اصل مال است و احتیاج به اذن ورثه ندارد و چیزى را که وصیت کرده، اگر به مقدار ثلت میراث یا کمتر باشد، وصیت نافذ است و اگر زیادتر از ثلث باشد، زیادى آن به اذن ورثه احتیاج دارد.

وصیّت هاى بیشتر از ثلث
۱۴۰۷٫ اگر کسى وصایاى متعدّد غیرمتضاد کرده و مقدار آن از ثلث بیشتر است و و ورثه اجازه نمى  دهند، تکلیف چیست؟
ج. بیشتر از ثلث، مال ورثه است. (به مسأله  ى ۲۱۹۷ رساله و بعد آن مراجعه شود.)

تضادّ در دو وصیّت نامه
۱۴۰۸٫ چنان چه فردى در یک وصیّت نامه براى ثلث اموال خود مصرفى را معیّن کرده و در وصیّت نامه  ى دیگر ضدّ آن را مشخص کرده است، تکلیف چیست؟
ج. به وصیّت نامه  ى دومى باید عمل شود.

زیاد آمدن ثلث از مورد وصیّت
۱۴۰۹٫ شخصى وصیّت کرده ثلث مالش را در موارد معیّنى که ذکر کرده صرف کنند، در صورتى که از موارد مذکوره زیاد آمد چه کنند؟ به ورثه مى  دهند یا در مطلق خیرات صرف مى  شود؟
ج. اگر معلوم است که وصیت به تمام ثلث شده و ذکر موارد از باب تعدّد مقصود بوده است، زیادى آن باید در امور خیریه مصرف شود و اگر معلوم نیست و احتمال دارد منظورش اخراج از ثلث بوده نه وصیت به تمام ثلث، با اجازه ورثه در امور خیریّه مصرف شود.

تعیین ما در بچه  ها و یک بچه  ى صغیر بعنوان وصىّ
۱۴۱۰٫ شخصى وصیّت کرده و وصى خود را مادر بچّه  ها و یکى از بچّه  هاى صغیر خود قرار داده است، آیا این وصایت باطل است؟
ج. صحیح است و تا وقتى که صغیر بالغ نشده است، مادر در تصرّف مستقلّ است.

عدم وصیّت میّت و حقّ وى
۱۴۱۱٫ اگر میّت وصیت نکرده باشد، آیا از اصل مال حقّى دارد؟
ج. پس از کفن و واجبات تجهیز و پرداخت بدهى و حج واجب و حقوقى که مثل خمس و زکات و مظالم عباد، ادا کردن آن ها واجب مى  باشد، آن چه اضافى مى  ماند، اگر وصیت نکرده باشد، مال ورثه است.

عدم تعیین ثلث و تعیین وصىّ
۱۴۱۲٫ اگر میّت تعیین وصىّ نموده، امّا وصیّت به ثلث ننموده باشد، آیا لازم است ثلث او را در کارهاى خیر مصرف کنند؟
ج. لازم نیست.

عدم لزوم حضور ورثه هنگام وصیّت
۱۴۱۳٫ در زمان تنظیم صلح نامه یا وصیّت نامه، آیا حضور تمامى ورثه الزامى است؟
ج. خیر.

قبول نداشتن وصىّ توسّط ورثه
۱۴۱۴٫ اگر وارثین میّتى اوصیاى او را قبول نداشه باشند ـ با این که وصیّت شرعا ثابت باشد ـ ، آیا هر کدام مى  توانند ثلث از سهم  الارث خود را طبق وصیّتِ وصیت کننده خرج نمایند؟
ج. باید با نظر اوصیا باشد.

عدم عمل وصىّ به وصیّت و تکلیف ورثه
۱۴۱۵٫ اگر اوصیاى میّتى حاضر به انجام وصیّت نبودند، آیا خود وارث ها مى  توانند عمل نمایند؟
ج. ورثه نمى توانند خود تصرّف کنند و در صورت معذور بودن اوصیا از عمل کردن به وصیّت، به حاکم شرع ارجاع مى گردد تا جانشینى براى آن ها معیّن کند.

وصیّت به تساوى پسر و دختر در ارث
۱۴۱۶٫ اگر پدر و مادر وصیّت کنند که دختران و پسران یکسان و مساوى هم ارثیّه را تقسیم کنند، آیا عمل به این وصیّت صحیح است؟
ج. وصیّت به این که اولاد پسر و دختر مساوى ارث ببرند، باطل است؛ مگر این که وصیّت نماید از ثلث بدهند.

وصیّت به بهترین مصرف خیر
۱۴۱۷٫ شخصى وصیّت کرده که ثلث اموال اینجانب را در بهترین مواردى که از قرآن و سنّت استفاده مى  شود و بهتر از آن مورد وجود ندارد خرج کنید. نظر مبارک را در این خصوص بیان فرمایید.
ج. بعید نیست که افضل و بهترین موارد براى این مورد وصیّت، در تبلیغ تشیّع، یعنى ائمّه  ى اثنى  عشر ـ علیهم  السّلام ـ باشد، واللّه  العالم.

وصیّت به ثلث قبل از فوت و حکم دیه
۱۴۱۸٫ شخصى که مجروح شده، به ثلث وصیّت مى  کند و بعد وفات مى  نماید. آیا این وصیّت او ثلث دیه  اى را که بعدا از قاتل مى  گیرند شامل مى  شود؟
ج. بله، شامل مى  شود مگر قرینه  اى بر خلاف باشد.
از بین رفتن غیر مورد وصیّت به ثلث
۱۴۱۹٫ شخصى به عنوان وصیّتِ به ثلث، خانه  اى را براى مصرف خاصّ تعیین کرده است، ولى بعد از وفات او تمام اموالش ـ غیر از این خانه ـ از بین رفته است، چه باید بکنند؟
ج. تمام منزل مذکور، چنان که تعیین نموده است، ثلث مى  باشد.

تعیین ثلث و تقسیم آن
۱۴۲۰٫ شخصى مقدارى زمین از مالکیّت شخصى خود به عنوان ثلث تعیین نموده است و مورد مصرف آن را نیز مشخّص کرده است. آیا این ثلث باید در مصرف مشخّص شده هزینه شود یا ورّاث مى  توانند آن زمین را بین خود تقسیم نمایند؟
ج. باید به عین وصیّت او عمل شود.

وجود دو وصیّت نامه
۱۴۲۱٫ اگر موصى داراى دو وصیّت نامه است؛ یکى به نحو مقیّد که وصیّت اوّلش مى  باشد و دیگرى به طور مطلق، وظیفه عمل به وصیت اوّل است، یا به اطلاق (وصیت دوم) و یا به هر دو؟
ج. اگر دو وصیّت اثباتى باشند و اگر دوّمى ناظر به همان اوّلى نیست، تنافى ندارند، به هر دو عمل کنند و اگر تنافى داشته باشند به دوّمى عمل کنند، واللّه  العالم.

اعتراض بعضى از وارثین
۱۴۲۲٫ متوفّى در وصیّت نامه  اش ـ به شهادت پنج نفر عادل ـ سه دانگ یک ساختمان مسکونى را به همسرش و یک و نیم دانگ آن را به یکى از فرزندانش و یک و نیم دانگ باقیمانده را بین وارثان تقسیم کرده است. اکنون یکى از وارثین به سهم سه دانگ همسر مرحوم و به آن یک و نیم دانگ دیگر اعتراض دارد. آیا اعتراض او شرعا قابل توجه و ملاحظه است؟
ج. در فرض مسأله آن چه که در متن ذکر شده، بر حسب ظاهر، وصیّت است و وصیّتِ وصیت کننده در ثلث ترکه  اش نافذ است و در اضافه  ى بر ثلث محتاج به امضاى ورثه است. بلى اگر شخص متوفّى چیزى از اموال خود را به فردى یا افرادى در زمان حیات بخشیده باشد و به قبض آن ها داده باشد، کسى حقّ اعتراض ندارد و در نزاع موضوعى، محتاج به مرافعه  ى شرعیّه است.

ارث فرزند خوانده و حجّ میّت
۱۴۲۳٫ فردى فاقد اولاد، داراى همسر و دو برادر و یک خواهر مى  باشد. فرزند برادرش را از زمان طفولیّت به عنوان فرزندخوانده نگهدارى نموده است، او وصیّت کرده که مبلغ سیصد هزار تومان جهت کفن و دفنش و یکصد هزار تومان صرف مساجد بنمایند، و خمس خانه  ى غیر مسکونى  اش نیز پرداخت شود و برایش حجّ بلدى انجام دهند و خانه  اى در روستا و منزل مسکونى که در دست عیالش است بعد از فوت عیال به فرزندخوانده  اش واگذار نمایند. مرقوم فرمایید آیا فرزندخوانده ارث مى  برد و دیگر این که بعد از اخراج سى  صدهزار تومان مال  الوصیّه و خمس آن خانه و صرف یک صد هزار تومان جهت مساجد، استطاعت حاصل و گرفتن حجّ بلدى یا میقاتى لازم است و سهمیّه  ى وارثین مذکور چگونه خواهد بود؟
ج. در فرض مسأله وصیّت میّت در ثلث ترکه اش نافذ است و در زاید بر ثلث محتاج به امضاى ورثه است و فرزندخوانده، فرزند نمى  شود و احکام فرزندى ندارد، ولى آن چه را وصیّت شده که به او بدهند، اگر با سایر مصارف ثلث، زاید بر ثلث نباشد باید به او بدهند و مقدار بدهى بابت خمس از اصل ترکه داده شود و اجرت استیجار حجّ، اگر حجّ واجب در ذمّه داشته از اصل ترکه برداشته شود، و تفاوت اجرت حجّ میقاتى و بلدى از ثلث پرداخت مى  شود و در فرض مسأله، باقىِ ترکه، بین ورثه تقسیم مى  شود و یک ربع آن به زوجه و باقى به دو برادر و خواهر او مى  رسد، به این نحو که اگر خواهر و برادر پدر و مادرى هستند یا همگى پدرى هستند، مال پنج قسمت مى  شود: چهار قسمت آن به دو برادر و یک قسمت به خواهر داده مى شود و حکم صورت هاى دیگر هم در رساله ذکر شده است، واللّه  العالم.

ضمان وصىّ
۱۴۲۴٫ فردى ثلث اموالش را مورد وصیّت قرار داده است و در اثر تصادف با کامیون فوت کرده است، چون راننده خطاکار از شغل رانندگى عایله  اش را اداره مى  کرده است و او را زندانى کرده بودند، کبار ورثه رضایت دادند تا او را از زندان بیرون آورند. سپس به او تذکّر مى  دهند که مقتول چهار صغیره دارد، باید به آن ها رسیدگى کنى تا کبیر شوند، بعد از بلوغ و رشد مى  توانند سهم  الارث خود را مطالبه نمایند. اکنون قاتل ناپدید و مفقودالاثر شده است، وصىّ هم بر اثر جهل به مسأله نمى  دانست که ثلث دیه داخل در وصیّت است و باید مطالبه مى  کرد که نکرده است. حال آیا وصىّ، ثلث دیه را مدیون است یا کبار ورثه و در صورت ضمان، ثلث یوم  التّلف را باید بدهد یا یوم  الادا را؟
ج. اگر مى  توانست وصول کند و نکرد، ضامن است و تفاوت بین دو زمان را احتیاطا ضامن است.

بخشش تمام اموال به فرزندان و حکم طلاهاى باقیمانده
۱۴۲۵٫ مادرى در حال حیات، تمام اموالش را به فرزندانش بخشیده و بین آن ها تقسیم نموده است و وصیّت کتبى و تاکید مکرّر شفاهى نزد خویشان و غیر آن ها نمود که فقط طلاهاى زینتى مرا صرف نماز و روزه  ى من و شوهرم کنید و آن را نزد یکى از پسرهایش سپرده است. آیا اکنون که وفات کرده، وارثین در طلاها حقّى دارند؟
ج. ظاهرا فقط در ثلث طلاها حق وصیّت دارد و زاید از آن مال ورثه است؛ مگر نماز و روزه اى که خودش تعیین نموده که از اصل مال اخراج مى  شود بنابر اظهر، و هم چنین اگر ورثه وصیت او را اجازه داده اند، دیگر نمى  توانند برگردند.

وصیّت به اهداى اعضا
۱۴۲۶٫ آیا وصیّت به این که بعض اعضاى موصى را پس از وفات به مریضى مسلمان که در معرض خطر مرگ قرار گرفته بدهند، جایز است؟ و مریض غیر مسلمان چگونه است؟ و اگر چنین وصیّتى صورت گرفته، آیا اهل او مى  توانند ممانعت کنند؟
ج. با وجود عضو بدن غیرمحترم مثل کافر و حاصل شدن مقصود به آن، نسبت به بدن مسلمان و محترم جایز نیست و امّا با حاصل نشدن نجات یک محترم از مرگ مگر به این، پس مانعى ندارد، بلکه با فرض توقّف نجات بر این، واجب است و باید از نظر و لمس حرام دورى شود مگر در موارد اضطرار و واجب است بعد از حصول مقصود بقیّه ى اعضا را دفن کنند.

ادّعاى وارث نسبت به ثلث
۱۴۲۷٫ پدرى تمام اموال خود را طبق نوشته  اى به وارثین داده است، فقط گاو و گوسفند و طویله را بابت ثلث مال خود تعیین نموده است که بعد از فوت جهت مراسم سوّم و هفتم و… و بدهکارى صرف شود و بقیّه ى اموال اگرمانده باشد به دو فرزندش مربوط است، آیا وارثین دیگر مى  توانند ادّعا کنند که از این گاو و گوسفند سهم مى  برند و یا مربوط است به همان دو فرزندى که متوفّى در وصیت از آن ها نام برده است؟
ج. مجموع وصایاى میّت در ثلث ترکه اش نافذ است و در زاید، به اجازه ى ورثه موقوف است که اگر اجازه داده اند، نمى توانند برگردند و راه احتیاط این است که اگر بین ورثه صغیر نیست، ورثه با هم مصالحه نمایند و به نحوى که پدر گفته عمل کنند.

تبدیل مورد وصیّت و حکم وصیّت
۱۴۲۸٫ شخصى وصیّت کرده که بعد از وفاتش از فروش اتومبیل سوارى براى انجام خیریّه و مراسم و دفن و کفن و… و براى اقامه  ى عزاى سیّدالشهداء ـ علیه  السّلام ـ مصرف شود و از ثلث درآمد کامیونش جهت تهیّه  ى جهیزیه  ى دخترانش استفاده شود. ولى بعد از این وصیّت وصیت کننده شخصا اقدام به فروش ماشین سوارى و کامیون نموده است و به جاى کامیون اوّل، بعد از فروش، کامیون دیگرى خریده است. آیا با تغییر محلّ برداشت هزینه  ها، وصیّت سابق هم چنان به قوّت خود باقى است یا از ثلث منافع حاصل، در موارد مختلف وصیّت هزینه نمایند؟
ج. احتمالاً منظور وى خصوص کامیون و سوارى نبوده است، با این حال با رضایت ورثه انجام دهند.

۱۴۲۹٫ در صورت نافذ بودن وصیّت قبلى در مورد کامیون، اگر ورثه بخواهند کامیون را بفروشند ـ با توجّه به این که خرید جهیزیّه  ى دخترانش را از ثلث منافع لحاظ کرده بود ـ ، تکلیف چه خواهد بود؟ آیا مى شود از اصل ثلث مبلغى را به این منظور قرار داد یا این که تمام ورثه از تمام ماترک میّت سهم مى  برند؟
ج. ثلث را تماما با اجازه  ى ورثه به مصارف مذکور برسانند و در صورت فروش کامیون، بعد از انجام امور وصیّت، چیزى که منفعت  دار باشد براى تهیّه  ى جهیزیّه بخرند.

زیادى از مبلغ مورد وصیّت براى ساخت مسجد
۱۴۳۰٫ لو اوصى بمبلغ لیصرف على وقف ـ کأن ینبى به مسجد… ـ ففضل ما اوصى به على الجهه الموصى بصرفه فیها فهل یصرف الباقى فى اعمال البرّ او یعود میراثا؟
ج. یجوز الصّرف فى مکمّلات الموقوفه و فیما ینتفع به فى الموقوف.

قرار دادن منفعت ملک به عنوان ثلث
۱۴۳۱٫ منفعت ملکى تا ۵۰ سال به عنوان ثلث قرار داده شده است. آیا مى  شود ملک مزبور را به صورت مسلوب  المنفعه تا ۵۰ سال به فروش رساند (یعنى تا ۵۰ سال اجاره باشد) و منافع آن را بر طبق وصیّت مصرف کنند؟
ج. در فرض مرقوم اگر عمل به وصیّت مى  شود، مانع ندارد.

وصیّت مقتول براى نگرفتن دیه از قاتل
۱۴۳۲٫ اگر مقتول وصیّت کند که از قاتل دیه نگیرید، چه حکمى دارد؟
ج. وصیّت به این که دیه نگیرید، مثل سایر وصایاى در مال شخص است، که در ثلث نافذ است.

میزان در محاسبه ى قیمت ثلث
۱۴۳۳٫ ماترک همسرم ساختمانى بود، طبق وصیّت او، ثلث مال را با نظارت وصىّ و قیّم جهت نماز و روزه و کفّارات روزه و… به مصرف رسانیدیم، به این شرط که ثلث از ساختمان براى من باشد. اکنون قصد داریم ساختمان را بفروشیم. بعد از فروش، آیا ثلث مبلغى که به فروش مى  رسد سهم من مى باشد و یا این که ثلث قیمت زمان فوتش به من مى  رسد؟
ج. وصیّتنامه ملاحظه شد، بنابر محتویات وصیّت نامه چیزى به عنوان ثلث براى زوجه قرار داده نشده و وجهى براى اشتراط زوجه به نظر نمى  رسد. ولى زوجه سهم  الارث خود را از ترکه شوهر از منقولات و قیمت ساختمان و درختان حقّ دارد و علاوه بر این تمام مهریّه  ى خود را حقّ دارد که باید به او بدهند، و اگر منظور از شرط این بوده که شما از مال خود پول مصارف ثلث را بدهید و در عوض ثلث خانه براى شما باشد، پس بر حسب این معاوضه ثلث مبلغ فعلى از آن شما است، مگر این که به عنوان قرض به وصىّ داده باشید که به همان مبلغ طلبکار هستید، واللّه  العالم.

وصیّت به نماز و روزه از ثلث و صرف آن در ردّ مظالم
۱۴۳۴٫ میّتى براى نماز و روزه به ثلث وصیّت نموده است، با فرض این که مى  دانیم وى اهل نماز و روزه بوده است، ولى احتمال قوى در کسب و کار حقّ النّاس و مظالم بر عهده  ى او است. آیا مى  توان بخشى از ثلث را ردّ مظالم داد؟
ج. وصیّت نباید تغییرداده شود. بلى اگر شما یقین دارید که مظالم عباد به گردن ایشان هست، از اصل برداشته خواهد شد، نه از ثلث، و تغییر وصیّت جایز نیست.

وصیّت به عدم تقسیم خانه تا مدّتى معیّن
۱۴۳۵٫ متوفّى ـ که داراى دو زوجه مى  باشد ـ وصیّت نموده است، تا وقتى که دو زوجه  اش زنده هستند، وارثان، ساختمان منزل مسکونى و اثاث خانه را تقسیم ننمایند، آیا این وصیّت شرعا صحیح است؟
ج. وصیّت در زاید بر ثلث ترکه به اجازه  ى ورثه موقوف است، ولى اگر ورثه وصیّت او را اجازه داده  اند، نافذ شده است و ورثه دو مرتبه نمى  توانند اجازه  ى خود را لغو کنند، واللّه  العالم.

انتقال بدن میّت جهت انجام وصیّت
۱۴۳۶٫ اینجانب بر آن شدم وصیّت پدر بزرگوارم مبنى بر این که مزار او در جوار قطعه  ى شهدا باشد را انجام دهم، لذا از آن مقام معظّم استدعا دارم انتقال پیکر مطهّر را به جوار قطعه  ى شهدا اجازه بفرمایید؟
ج. در صورتى که عمل به وصیّت موقوف و متوقّف بر انتقال به قطعه  ى شهدا باشد، انتقال به آن قطعه صورت بگیرد.

عدم عمل به وصیّت
۱۴۳۷٫ در وصیّت نامه  ى متوفّى در مورد قطعه  اى باغ در عقدنامه  ى نکاحیه آمده است: این قطعه زمین را به دخترها بدهند، به شرط این که هر سالى پنج شب یا روز روضه  ى سیّدالشهداء ـ علیه  السّلام ـ را اقامه نمایند و اگر چنین نکردند، وصىّ من فلانى چنین کارى را انجام دهد و زمین را تصرّف کند، نسل اندر نسل، تا به حال وصىّ چنین مى  کرد ولى فرزندان وصىّ چنین نکرده  اند. آیا جایز است زمین را بفروشند و پولش را صرف روضه  خوانى و یا در امور خیریّه مصرف نمایند؟
ج. فروش جایز نیست و باید به وصیّت عمل نمایند و اگر هیچ کدام قبول نمى  کنند، احتیاط آن است که با اجازه  ى حاکم شرع به کسى واگذار کنند که به وصیّت عمل کند.

وصیّت مادر به نام گذارى نوه
۱۴۳۸٫ مادر من فوت شده، وصیّت کرده بود که اگر پسرت متولّد شد، اسم او را «على  اقبال» بگذار و من قصد کردم اگر خداوند متعال امسال به من فرزندى داد اسم آن بچّه را «مهدى» بگذارم، وظیفه  ى من چیست؟
ج. بهتر است به وصیّت مادر عمل شود، ولى واجب نیست.

ناظر و شاهد شدن زن براى وصیّت
۱۴۳۹٫ آیا زن مى  تواند ناظر یا شاهد وصیّت نامه باشد؟
ج. مانعى ندارد.

خرید رایانه با ثلث وصیّت شده براى نشر کتب دینى
۱۴۴۰٫ فردى وصیّت کرده که ثلث او را براى نشر کتاب هاى دینى مصرف کنند، آیا مى  توان با ثلث وى دستگاه رایانه خرید؟
ج. مى  توان، ولى تنها باید از آن در نشر کتب دینى استفاده کرد.

وصیت در قالب شرط ضمن عقد
۱۴۴۱٫ فردى باغى را به مبلغ کمترى فروخته است، به این شرط که تا زمان حیاتش از مقدارى از آن استفاده کند و پس از حیاتش، خریدار مقدارى را براى او صرف خیرات کند. آیا چنین معامله  اى صحیح است؟
ج. معامله صحیح است.

صرف ثلثِ وصیت شده  ى براى خیرات، در احتیاجات ورثه
۱۴۴۲٫ شخصى وصیت کرده است ثلث اموالش را در خیرات براى خودش صرف کنند، آیا فرزندان مى  توانند آن را در احتیاجات خودشان صرف کنند؟
ج. اگر فقیر باشند، جایز است و در غیر این صورت خلاف احتیاط است.

دفن میّت در مکان بهتر از وصیت
۱۴۴۳٫ آیا جایز است فردى را که وصیّت به محلّ دفن کرده است، در جاى بهترى دفن کنند؟
ج. جایز است، زیرا وصیت او براى نفى افضل اطلاق ندارد، بلکه باید در محل پایین تر و کم تر از وصیت نباشد و احتیاطا در همانند هم نباشد.

نحوه ى تقسیم اموال مشترک بین صغار و کبار
۱۴۴۴٫ اگر بین چند وارث، یک، یا دو نفر صغیر و بقیه کبیر باشند، تصرف در این اموال موروثى و تقسیم آن ها چگونه صحیح مى  باشد؟
ج. اگر ولىّ شرعى یا وصیّى ـ که ولایت بر صغار دارد ـ باشد، با او این امر را از حیث تقسیم یا استیجار و نحو آن، انجام دهند و اگر نباشد با حاکم شرع.

اگر ثلث از مورد وصیت زیاد بیاید
۱۴۴۵٫ شخصى فوت شده و در وصیّت به ثلث ترکه ـ که یک باب منزل مسکونى است ـ ، چنین آورده است:
«هستى من یک باب منزل مى  باشد، یک ثلث خرج مجالس سوّم، هفتم و سال و بقیه بین ورّاث تقسیم شود.»
آیا مفهوم وصیّت فوق این است که اگر مبالغى را وارث ها در سوّم و هفتم و سال او خرج کردند، بقیه ثلث بین وارثین تقسیم شود (با توجه به این قرینه که متعارف نیست تمام ثلث یک منزل را در سوّم و هفتم و سال خرج کنند)؟ در صورت شک، آیا مراجعه به اصل برائت مى  شود؟
ج. در اضافه آن مخارج از ثلث، احتیاط در مصرف نمودن در راه  هاى خیر است، با اجازه گرفتن از ورثه.

وصیّت به نماز و روزه بیش از عمر وصیت کننده
۱۴۴۶٫ میّتى به مقدارى نماز و روزه وصیت کرده است که آن مقدار بیش از مدت عمر وى مى  باشد. از طرفى به اندازه عمرش را استیجار کرده  اند. آیا باید به مقدارى که وصیت کرده عمل شود یا همان مقدار کافى است؟
ج. باید به تمام مقدارى که وصیت کرده عمل شود، زیرا شاید آن نماز و روزه  ها استیجارى بوده که به جا نیاورده بوده یا روزه  ها از باب کفاره بر او واجب شده بوده است.

حکم خنثى در وصیّت
۱۴۴۷٫ فردى براى حمل وصیت کرده است سهم پسر و دختر متفاوت است. حال اگر طفل خنثاى مشکل متولد شود، تکلیف چیست؟
ج. قدر متیقّن که موافق احتیاط هم هست، سهم دختر براى او است، که کمتر است.

ارایه ى وصیت نامه بعد از مرگ
۱۴۴۸٫ بعد از فوت پدرمان برادر کوچک وصیت نامه  اى آورده که نوشته است؛ صد هزار تومان از اموال را براى خودم و مابقى را به پسر کوچکم مى  دهم، آیا نافذ است؟
ج. اگر مربوط به پس از مرگ او است و مورد اطمینان ورثه است، در ثلث نافذ است و در بیشتر نیاز به اجازه  ى ورثه دارد و اگر منظور او انجام دادن این کار در زمان حیاتش بوده است، پس آن چه نوشته و عده  اى بیش نیست و حکم وصیت را ندارد.